Seminar “Rouw” voor wijkverpleegkundigen

| Geen reacties

 

Begin september 2014 heb ik een seminar “Rouw” voor een team van wijkverpleegkundigen mogen verzorgen. Dit in het kader van deskundigheidsbevordering. In mijn voorbereiding hierop stuitte ik op het verhaal “Brief in het nachtkastje” van Marinus van den Berg. Hierin vertelt hij over de brief die een zuster vindt bij het opruimen van het nachtkastje na het overlijden van een oude vrouw. De vrouw vraagt in deze brief om eens goed naar haar te kijken. En door het beeld van de kribbige oude vrouw die zij was geworden ook de vrouw met haar levensverhaal te zien, haar schat aan ervaringen. Dit bleek een waardevolle inleiding voor het seminar “Rouw”. Wijkverpleegkundigen komen immers steeds weer te gast in het leven van hun cliënten, soms zelfs dagelijks. Daarbij hebben zij met zowel cliënten zelf als met eventuele partners en kinderen te maken. Ook voor hen geldt dat zij hun huis voor de zorgverleners openstellen. Ook voor hen geldt dat zij soms worstelen met emoties die de zorg voor de ander met zich meebrengt, de angst dat hun dierbare blijvende zorg nodig zal hebben, zal komen te overlijden. Door dit bespreekbaar te maken in het team ontstaat er een nieuw bewustzijn en dit kan het contact met cliënten en hun naasten vergemakkelijken.

 

Zichtbare en niet zichtbare verliezen

Met het team collega’s eens uitgebreid stilstaan bij het thema rouw vraagt ook persoonlijk wat van hen: ieder heeft immers haar eigen levenservaring en referentiekader. Deze professionals willen hun bewustzijn vergroten over bij welke levenservaringen rouw kan ontstaan. Er zijn zichtbare en niet zichtbare verliezen. De deelnemers brengen in eerste instantie werk gerelateerde ervaringen in. Bij doorvragen komen er ook andere (privé)ervaringen op tafel. Het palet ervaringen is zeer uitgebreid, er komen ook aspecten aan bod waarvan men niet direct bewust was dat mensen hierom kunnen rouwen. Enkele voorbeelden: een verhuizing (zelf of goede buren), ongewenste kinderloosheid, kleinkinderen uit het oog verliezen na een scheiding, verlies door brand of inbraak, het beëindigen van een vriendschap.

Er is vaak ook sprake van gestapeld verdriet. Verlieservaringen waar onvoldoende aandacht aan wordt gegeven kunnen stapelen, tot uiteindelijk een ogenschijnlijk mindere ingrijpende ervaring een dubbel zo grote impact heeft. Bijvoorbeeld: een vrouw wiens broertje is overleden in zijn kinderjaren kan hebben ervaren dat daar indertijd nauwelijks aandacht aan is gegeven, over is gesproken. Als kind heeft de vrouw zo geleerd hoe om te gaan met dit verlies, een manier die bij nieuwe ervaringen in de loop van haar leven ook effectief bleek. Op het moment echter dat zij bij een reorganisatie wordt overgeplaatst raakt zij volledig uit balans. Zij heeft de behoefte om hierover te praten, zij heeft echter geen idee hoe zij dat kan doen.

 

Eigen grenzen bewaken

Tijdens het seminar hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de emoties en reacties na verlies. Er is veel herkenning, er worden – anoniem – verhalen vertelt over wat de wijkverpleegkundigen opvalt bij bepaalde cliënten en welke reactie de teamleden hier op geven. Dat is natuurlijk voor iedereen verschillend. Ik voel binnen dit team wederzijds respect voor elkaars werkwijze en reactierepertoire. Soms loop je tegen je eigen grenzen aan: je bent vol van alle indrukken van de dag, privé heb je soms ook het nodige voor je kiezen. Hoe ga je daar dan mee om? Het is belangrijk eerst goed voor jezelf te zorgen, van daaruit kun je er voor de ander zijn. Dat kan betekenen dat je een blokje omfietst alvorens je naar de volgende cliënt gaat of een muziekje opzet onderweg. Opdat je er weer helemaal kunt zijn voor de ander.

Wat kunnen de wijkverpleegkundigen doen voor hun cliënten? Ik geef graag wat handreikingen. In het contact is een van de belangrijkste aspecten erkenning geven. Daarnaast pleit ik voor eerlijkheid, openheid, humor. Goed luisteren naar wat cliënten vertellen over voor hen speciale dagen (bijv. verjaardagen of sterfdagen partners of kinderen), dit in de overdracht opnemen en er op gepaste wijze aandacht aan geven.

Het was een intensieve training waarin door de deelnemers hard is gewerkt. Ieder heeft zich open gesteld en heeft willen delen om van en met elkaar te kunnen leren. Men heeft ervaren dat het van grote waarde is om over dit thema veilig en open met elkaar te praten, dat komt er in de drukte van de werkweek doorgaans niet van.

Voor mij persoonlijk geldt dat het werken met een groep steeds een bijzondere en leerzame ervaring is. Ik mag mijn kennis en ervaring delen met professionals in de zorg die vaak met rouw worden geconfronteerd. Dit team wijkverpleegkundigen heeft mij veel specifieke inzichten gegeven in hun werk en de bijbehorende (emotionele) aspecten. De openheid heeft mij zeer geraakt. En daar dank ik de deelnemers voor.

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.


* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *